Błyskawiczne zamykanie Windows

Upraszczając zamykanie lub restart systemu, uda nam się zaoszczędzić trochę czasu. Możemy umieścić na Pulpicie skróty zapewniające niezwłoczne wyłączenie komputera lub jego ponowne uruchomienie. W tym celu klikamy prawym przyciskiem myszy pusty obszar Pulpitu i wydajemy polecenie Nowy | Skrót. W pierwszym oknie uruchomionego kreatora wpisujemy komendę shutdown -r -t 0, a w drugim podajemy nazwę skrótu. Dwukrotne kliknięcie gotowego skrótu spowoduje natychmiastowe zamknięcie wszystkich programów i ponowny start Windows. Parametr -r (reboot) możemy też zastąpić poleceniami -s (shutdown) lub -l (log off), które odpowiadają za wyłączenie komputera lub tylko wylogowanie użytkownika. Dodatkowo można jeszcze użyć opcji -f powodującej bezwarunkowe zamknięcie wszystkich aplikacji.

Diagnostyka dysków twardych - system diagnostyczny S.M.A.R.T

Poświęćmy chwilę uwagi niedocenianemu przez wielu użytkowników systemowi monitorowania, analizowania i raportowania o błędach wykorzystywany w dyskach twardych. Technologia S.M.A.R.T (Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology) po raz pierwszy pojawiła się w dyskach twardych zgodnych ze standardem ATA-3. System ten sam potrafi monitorować, na bieżąco oceniać stan techniczny dysku twardego i w razie jakiś problemów poinformować użytkownika o zbliżającej się awarii. Większość awarii dysków nie dzieje się nagle, lecz wszystko zaczyna się powoli, a koniec może w wielu wypadkach być przewidziany właśnie przez ten system. S.M.A.R.T rozwinął się z technologii firmy IBM zwanej PFA (Predictive Failure Analysis) oraz IntelliSafeTM pomysłu firmy Compaq.
Awarie dysków można podzielić na dwa rodzaje: te które można przewidzieć i te których przewidzieć nie można. Awarie przewidywalne zazwyczaj rozwijają się powoli i można "zobaczyć" pewne ich symptomy, do takich awarii należą głównie awarie mechaniczne. Na przykład można przewidzieć awarię łożysk dysku, gdyż z biegiem czasu, będzie wzrastał pobór prądu, będzie wydłużał się czas dostępu itd. Najtrudniej przewidzieć jest awarie elektroniki dysku, uszkodzenia takie jak spalenie się układów scalonych następują nagle, w większości przypadków nie da się tego przewidzieć.
S.M.A.R.T podczas monitoringu uzyskuje wiele danych które następnie porównuje z określonymi wartościami normy producenta, jeśli uzyskane przez system dane mieszczą się w określonym przedziale to nic nie wskazuje na zbliżającą się awarie. Jeśli natomiast któryś z badanych parametrów odbiega od normy odpowiedni "alarm" zapisywany jest w tak zwanym S.M.A.R.T status register skąd następnie może być odczytany przez odpowiedni software monitorujący.

Sterowanie obsługą S.M.A.R.T

S.M.A.R.T. możemy włączyć lub wyłączyć dla każdego dysku z osobna. Służy do tego opcja BIOSu, której konfigurację przeprowadzamy w programie Setup. System operacyjny zazwyczaj umożliwia zaawansowana konfigurację S.M.A.R.T. obejmującą logowanie informacji o błędach i ostrzeżeniach, włączanie okresowo testów, czy monitorowanie temperatury dysku.

Self-Monitoring
Podczas pracy dysku system S.M.A.R.T na bieżąco monitoruje istotne parametry, każdy z nich może przyjąć następujące stany:
-Pre-failure warranty attribute (PW) - wskazuje warunek przed awaryjny, może uchronić od straty wielu danych
-Online collection attribute (OC) - oznacza, że wartości są obliczane podczas pracy dysku
-Performance attribute (PE) - oznacza pogorszenie spowodowane zużyciem lub wiekiem dysku
-Error rate attribute (ER) - oznacza parametr czestości pomiaru błędów
-Error count attribute (EC) - oznacza parametr ilości zmierzonych błędów
-Self-preserving attribute (SP) - oznacza parametr który jest automatycznie ustawiany podczas testu S.M.A.R.T

Monitorowane parametry:
-Raw Read Error Rate - częstotliwość pojawiania się błędów podczas odczytu RAW
-Throughput Performance - średnia wydajność dysku
-Spin Up Time - czas potrzebny do "rozkręcenia" talerzy dysku
-Start/Stop Count - ilość cykli start/stop
-Reallocated Sector Count - ilość realokowanych sektorów
-Read Channel Margin - rezerwa kanału podczas odczytu
-Seek Error Rate - częstotliwość błędów podczas pozycjonowania
-Seek Time Performance - średnia wydajność podczas pozycjonowania
-Power-On Hours Count - liczba godzin pracy dysku
-Spin-up Retry Count - liczba prób uruchomienia osi napędowej dysku
-Calibration Retry Count - liczba prób kalibracji
-Power Cycle Count - ilość skończonych operacji start/stop
-Soft Read Error Rate - częstotliwość występowania błędów programowych podczas operacji odczytu
-G-Sense Error Rate - częstotliwość występowania błędów spowodowanych wstrząsem
-Power-Off Retract Cycle - ilość naprawionych cykli wyłączenia
-Load/Unload Cycle Count - ilość cykli do tak zwanej "Landing Zone"
-HDA Temperature - temperatury dysku (ogólna)
-Hardware ECC Recovered - częstotliwość występowania "błędów w locie"
-Reallocated Event Count - liczba remapowanych operacji
-Current Pending Sector Count - liczba sektorów niestabilnych (oczekujących na remapowanie)
-Off-line Scan Uncorrectable Count - ilość nie naprawionych błędów
-UltraDMA CRC Error Rate - liczba błędów CRC podczas pracy w trybie Ultra DMA
-Write Error Rate - liczba błędów zapisu
-Soft Read Error Rate - liczba "off track errors"
-Data Address Mark Errors - częstotliwość występowania błędów "Data Address Mark"
-Run Out Cancel - częstotliwość występowania błędów ECC
-Soft ECC Correction - ilość błędów ECC skorygowanych przez software
-Thermal Asperity Rate - częstotliwość występowania "błędów termicznych"
-Flying Height - wysokość głowicy ponad powierzchnie zapisu
-Spin High Current - najwyższa wartość prądu potrzebna do "rozkręcenia" talerzy dysku
-Spin Buzz - ilość "buzz routines" potrzebna do "rozkręcenia" talerzy dysku
-Offline Seek Performance - wydajność wyszukiwania podczas operacji offline
-Disk Shift - przesunięcie dysku, jest możliwe podczas nagłego wstrząsu lub może być spowodowane nadmierną temperaturą
-G-Sense Error Rate - błędy spowodowane na przykład upuszczeniem dysku
-Loaded Hours - czas operacji dysku
-Load/Unload Retry Count - ilość obciążeń spowodowanych operacjami odczytu, zapisu, pozycjonowania
-Load Friction - obciążenie spowodowane tarciem mechanicznych części
-Load/Unload Cycle Count - ilość cykli obciążenia
-Load-in Time - całkowity czas obciążenia dla dysku
-Torque Amplification Count - liczba prób rotacji dysku
-Power-Off Retract Count - liczba naprawionych wyłączeń dysku
-GMR Head Amplitude - amplituda drgań podczas pracy
-Temperature - temperatura napędu
-Head Flying Hours - czas w którym głowica jest pozycjonowana
-Read Error Retry Rate - częstotliwość występowania błędów podczas odczytu

Analysing
Pracując, system S.M.A.R.T może wykonywać różnego rodzaju testy pomagające określić stan dysku twardego. Testy te możemy podzielić na dwie podstawowe grupy:
-Testy przeprowadzane w trybie CAPTIVE (na czas trwania testu dysk zostaje wyłączony z użycia kontrolera)
-Testy przeprowadzane w trybie IDLE (testy przeprowadzane są w czasie, gdy dysk nie jest zajęty innymi operacjami "zleconymi" przez kontroler)

Rodzaje testów:
-Immediate Offline Test (czas trwania poniżej pięciu minut), podstawowy test dysku, jest szybki i wykrywa najpoważniejsze problemy
-Short Self Test (zwykle trwa poniżej dziesięciu minut), krótki test wykrywający większość problemów
-Extended Self Test (trwa kilkadziesiąt minut) długi test wykrywa wszystkie problemy jakie podsystem S.M.A.R.T. danego dysku jest w stanie rozpoznać
-Conveyance Self Test (od kilku do kilkunastu minut), ten test ma za zadanie wykryć uszkodzenia powstałe podczas transportu urządzenia (test nośnika magnetycznego)
-Select - przeznaczony do testowania części dysku, dzięki niemu można wykonać test jednej partycji

Dyski ATA/IDE
W tym środowisku software interpretuje sygnały S.M.A.R.T i jeśli są one rozbieżne z wcześniej ustaloną normą informuje o tym użytkownika/system.

Dyski SCSI
W tym przypadku sygnały o błędach interpretowane są już na poziomie samego dysku, a użytkownik jedynie podejmuje decyzję co z danym "fantem" zrobić.

OPROGRAMOWANIE:

http://www.softpedia.com/get/System/Hard-Disk-Utils/SMART-Monitor.shtml (free)

http://www.panterasoft.com/download/hhealth.exe (free)

http://www.ariolic.com/activesmart/ (shareware)

http://www.hddlife.com/ (shareware) co prawda nie pokazuje bardzo szczegółowych danych (i tak nic nie mówiących dla laików) tylko ogólny stan dysku, ale jako jedyny z podanych pokazuje całkowity czas pracy dysku (work time) od początku jego działania w przystępnej formie przeliczonej na lata,miesiące,dni i godziny (inne programy pokazujące szczegółowe dane określają to jako parametr "Power-On Hours Count" podawany w godzinach;
przy niektórych dyskach jest w stanie nawet pokazać maksymalną temperaturę dysku (u mnie na Seagate ST380011A 80GB to 68 stopni Celcjusza).

http://www.hdtune.com/ HD Tune

Bezpłatny program umożliwiający przetestowanie dysków twardych IDE i SCSI. HD Tune sprawdza wydajność dysku mierzoną prędkościami transferów, czasem dostępu i użyciem procesora i prezentuje wyniki w formie wykresu graficznego oraz liczb. Podaje także szereg przydatnych informacji o dysku twardym m.in. pojemności, standardzie interfejsu, partycjach, buforze, wersji oprogramowania wewnętrznego (tzw. firmware), numeru seryjnego, aktualnej temperaturze, wsparciu S.M.A.R.T. itp. Dysk możemy ponadto przeskanować pod kątem błędów. Przydatną opcją programu jest pokazywanie aktualnej temperatury dysku twardego w zasobniku systemowym (tray) paska zadań.

http://www.lavalys.com/ EVEREST

Rozbudowana odmiana znakomitego programu do identyfikacji wszystkich komponentów sprzętowych komputera. Wyświetla szczegółowe informacje m.in. o procesorze, płycie głównej i chipsecie, pamięciach, dyskach twardych, karcie graficznej i wielu innych urządzeniach. W edycji Ultimate program informuje dodatkowo o zainstalowanym systemie operacyjnym, oprogramowaniu i stanie zabezpieczeń. W edycji tej zawarty jest także rozbudowany (w stosunku do wersji Home) moduł diagnostyczny. Dzięki intuicyjnemu i polskojęzycznemu interfejsowi, pomimo ogromnej ilości opcji programu jego obsługa jest bardzo prosta. EVEREST jest kontynuacją bardzo popularnego programu AIDA32.

Zapomniane technologie - S.M.A.R.T

Do jednej z wymienionych w tytule 'zapomnianych technologii' należy system diagnostyczny S.M.A.R.T. Niemalże nikt z niego nie korzysta, mimo iż zaimplementowany został w praktycznie wszystkich dostępnych na rynku modelach dysków twardych. A właśnie dzięki S.M.A.R.T. możemy uchronić się przed utratą danych, często tak brzemienną w skutkach. Uruchamiając aplikację potrafiącą odczytać rejestry dysku, dowiedzieć się możemy kilku interesujących rzeczy. Oprócz odczytu z sensora temperatury, wśród nazw kolumn znajdziemy jedną, która nas bardzo interesuje. Zwie się ona 'Reallocated sector count' i mówi, czy napęd przenosił już dane z uszkodzonych sektorów do zapasowego obszaru. Jeśli jej wartość wynosi 100 - wszystko w porządku. Jeśli jest mniejsza, lecz nie spada - również nie mamy czym się martwić. Jednak gdy cyferka równa będzie zeru, rozpocznie się zmora każdego użytkownika dysków - pojawiać się będą uszkodzone sektory. Zasadniczo podzielić możemy je na dwie grupy - fizyczne i logiczne. Logiczne sporadycznie pojawiają się, gdy podczas intensywnych operacji dyskowych odcięty zostanie prąd. Można je usunąć poprzez formatowanie niskopoziomowe (UWAGA! Do tej czynności używać wolno jedynie narzędzia pochodzącego od producenta dysku, inne programy mogą nawet uszkodzić urządzenie). Fizycznie uszkodzone sektory powstają, gdy np. z powodu upadku dysku głowica uderzy w wirujący talerz odpryskując mikroskopijną jego część. Lecz to dopiero początek. Odprysk cały czas znajduje się w dość hermetycznej obudowie HDD, obijając się o talerze i powodując dalsze uszkodzenia. To właśnie dlatego fizyczne uszkodzenia nośnika mają tendencję do poszerzania się. Warto wiedzieć jedno - nawet pojedynczy bad sektor (wskazany np. przez narzędzie diagnostyczne producenta - u Seagate - SeaTools) kwalifikuje dysk do wymiany gwarancyjnej. Przy tym urządzenie warto oznaczyć w znany tylko dla siebie sposób, dzięki czemu upewnimy się, że otrzymaliśmy nowego 'twardziela', a nie tą samą maszynę z zamaskowanymi uszkodzeniami. I jeszcze jedna sprawa dotycząca gwarancji - często sprzedawcy starają się nas oszukać, wydając nowy dysk bez wypisania nowej karty. Nie dajmy się 'zrobić w balona' - przy wymianie podzespołu na inny, gwarancja biegnie całkowicie od nowa.

Samonaprawiające się dyski

Każda usterka sprzętu, którego używamy wywołuje u nas marzenia o urządzeniach, które powiadamiałyby nas, że wystąpiła awaria, a jeszcze lepiej - same się naprawiały. Nawet nie wiemy, że to już nie marzenia, ale rzeczywistość, przynajmniej jeżeli chodzi o dyski twarde. Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie technologii dysków twardych sprawiają, że napędy dyskowe uzyskują zdolność nie tylko do monitorowania własnej sprawności, lecz także "samonaprawiania się" w przypadku typowych usterek.

Algorytm ECC

W dysku twardym dane cyfrowe są zapisywane na talerzu magnetycznym, a potem odczytywane, zasadniczo w postaci analogowej. Podobnie jak przy każdym nośniku analogowym, danym zapisanym na dysku towarzyszą szumy tła, a sam nośnik jest podatny na uszkodzenia fizyczne. Rozpoznanie faktu, że dane zostały uszkodzone oraz podjęcie jakichkolwiek działań naprawczych jest możliwe dzięki temu, że z zasady do zapisywanej informacji dodaje się pewną informację dodatkową, która jest uzależniona od zawartości informacji oryginalnej.

W dyskach twardych stosuje się zaawansowane metody obliczania i kodowania sum kontrolnych, określane jako ECC (Error Correcting Codes - kody korygujące błędy). Chociaż teoria z tym związana jest ogromnie skomplikowana, w praktyce wyznaczenie kodu korekcyjnego dla danych można w miarę prosto zrealizować za pomocą sprzętu lub oprogramowania. Dzięki dobremu algorytmowi ECC możliwe jest nie tylko wykrywanie błędów, lecz także odtworzenie uszkodzonej informacji. Obliczanie kodu korekcyjnego wchodzi w skład procesu odzyskiwania danych, w którym ponadto stosuje się takie techniki, jak wielokrotny odczyt przy kolejnych obrotach talerza z drobnymi zmianami parametrów odczytu, co daje różne "kąty widzenia" uszkodzonych danych. Wszystkie te "sztuczki" pozwalają na odczytanie danych z sektora, który nie nadaje się do dalszego użytku. Co dalej?

Sektory na zapas

Dyski twarde zawierają pewną liczbę "zapasowych sektorów", które nie są bezpośrednio dostępne dla użytkownika, lecz służą do zastępowania wadliwych sektorów wykrytych na dysku. Gdy jeden z zapasowych sektorów zostanie zaalokowany w zastępstwie sektora uszkodzonego, z punktu widzenia użytkownika dysku wygląda to tak, jakby uszkodzenie zostało naprawione. Jeżeli wszystkie uszkodzone sektory są odwzorowywane na dobrych sektorach zapasowych, to dysk z punktu widzenia użytkownika jest całkowicie sprawny. Alokacja zapasowych sektorów może odbywać się z wyprzedzeniem, w miarę zużywania się dysku.

Metoda ta polega na tym, że podczas odczytu bloku danych układ elektroniczny, odpowiedzialny za ECC, dokonuje inteligentnej analizy jakości sektora. W niektórych przypadkach dane zostają zapisane nieprawidłowo - na przykład wskutek mechanicznego wstrząsu napędu podczas zapisu - i wówczas całkowita naprawa sprowadza się jedynie do ponownego zapisu tych samych danych. Jeżeli jednak analiza podejrzanego sektora wykazuje, że nie zapewnia on należytej niezawodności, wówczas układ sterowania napędu może podjąć decyzję wykorzystania sektora zapasowego i zapisania w nim odzyskanych danych.

SMART - przewidzieć awarię dysku

SMART oznacza Self Monitoring And Reporting Technology (technologia samoczynnego monitorowania i powiadamiania). Jest to uporządkowana metoda wykonywania przez napęd dyskowy analiz statystycznych własnego funkcjonowania, dokonywania na tej podstawie inteligentnych przewidywań co do zbliżających się awarii oraz powiadamiania o tym użytkownika.

SMART wykorzystuje nadmiarową moc obliczeniową procesora napędu dyskowego i prowadzi analizę rozmaitych parametrów operacyjnych, takich jak stopa błędów, liczba powtórzeń, częstość realokacji uszkodzonych sektorów, cykle startu - stopu itd. Informacja ta jest zbierana i poddawana obróbce statystycznej na podstawie znanych charakterystyk operacyjnych sprawnego dysku. W ten sposób uzyskuje się możliwość ostrzeżenia z wyprzedzeniem, że zbliża się awaria dysku.

Chociaż obecnie nie ma sposobu, by technologia SMART pozwoliła przewidzieć nagłą awarię dotychczas zupełnie sprawnego dysku, to jednak zapewnia ona skuteczne ostrzeganie o zbliżającej się awarii w około 30 do 40 procentach przypadków. Aby można było skorzystać z technologii SMART, w systemie musi zostać zainstalowany odpowiedni agent (program obsługi).

Odzyskiwanie danych w nowoczesnych napędach dyskowych jest bardzo sprawne - napęd zasygnalizuje błąd odczytu dopiero po wyczerpaniu daleko idących środków zaradczych. Możliwość alokacji zapasowych, dobrych sektorów na miejsce uszkodzonych oznacza, że usterki - które w innym wypadku byłyby klasyfikowane jako awarie dysku - mogą być aktywnie kontrolowane, dzięki czemu wydłuża się użyteczny czas eksploatacji urządzenia. SMART zapewnia prognozowanie możliwych awarii dysku, dzięki czemu dane z dysku o pogarszającej się jakości mogą być zapisane w kopii zapasowej, a dysk wymieniony, zanim dojdzie do katastrofalnej utraty danych.

Wszystkie te mechanizmy opierają się jednak na zdolności napędu do właściwego reagowania na usterki przez korekcję błędów, realokację sektorów oraz analizę i rejestrowanie wyników. Działania takie mogą dotyczyć tylko tych części dysku, które są użytkowane, a wskutek tego stan znacznej części powierzchni dysku może przez długi czas być nieznany, a wtedy błędy skądinąd możliwe do naprawienia stopniowo stają się coraz poważniejsze, zaś analizy statystyczne prowadzone przez SMART zostają zafałszowane.

źródło: http://www.dyski.wirt.pl/uszko2.htm

http://www.hal.trzepak.net/faq/winxp/faqxp.html -strona główna FAQ XP